Oorsprong mindfulness
Mindfulness heeft zijn oorsprong in het 2500 jaar oude Boeddhisme. In (wetenschappelijke) literatuur en (online) teachings van Boeddhistische meesters wordt mindfulness vergeleken met een ervaring van totale vrijheid. Een staat van zijn waarmee je in aanraking komt door je aandacht op het nu te richten. In het nu vind je wijsheid in zijn natuurlijke vorm. Los van (voor)oordelen, gehechtheid of een specifieke vorm. Deze ervaring is ongrijpbaar en tegelijkertijd verbonden met de innerlijke natuur van elk voelend wezen. Deze innerlijke natuur is in alle helderheid (zonder vertroebeling) gelukkig en voldaan.
Door te mediteren zijn mensen in staat om mindfulness te ervaren. Mediteren kan je vergelijken met het trainen van de aandachtspier van de geest (mind), het trainen van bewuste aanwezigheid in het hier en nu van zowel lichaam als geest. In deze kalme staat van bewuste aanwezigheid schuilt natuurlijke wijsheid waarmee de werkelijkheid ervaren wordt zoals die op dat moment is.
Mediteren is qua techniek vrij eenvoudig. De beoefening is vergelijkbaar met een levenskunst. Het trainen van de mind vergt repeteren, discipline, nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen, een open houding, tijd en motivatie. Je kan het zien als de hogere kunst van mentale training om inzicht in de natuurlijke aard der dingen – zoals ze werkelijk zijn – te ervaren.
Achtergrond MBSR/MBCT
Oosterse wijsheid en -wetenschap, contemplatie, mindfulness en meditatie vormen vanaf de jaren ’70 in toenemende mate een inspiratiebron voor diverse Westerse disciplines. Ook binnen de gezondheidswetenschappen. Met name de bijproducten van meditatie zoals ontspanning, vreugde, kalmte en de relatie tussen de ademhaling, sensaties in het lichaam, emoties, het onderbewuste en onderliggende processen die een relatie met de fysieke en mentale veerkracht konden verklaren waren en zijn nog steeds thema’s van belangstelling.
Twee bekende mindfulness programma’s die in deze tijd ontwikkeld zijn ter preventie en verlichting van pijn, stress en depressie zijn: mindfulness based stress reduction (MBSR) en mindfulness based cognitive therapy (MBCT).
MBSR werd in 1979 opgezet door Jon Kabat-Zinn, een Amerikaanse arts, wetenschapper, meditatie- en yoga beoefenaar. Met het MBSR programma bood Kabat-Zinn een alternatief programma voor uitbehandelde patiënten ter verlichting van allerlei klachten, chronische pijn en stress. De destijds beschikbare medicatie, reguliere therapie en behandelprogramma’s hielpen deze patiënten niet (meer).
In de MBSR-training stond niet zozeer het genezen van de ziekte op de voorgrond maar om patiënten te trainen om anders met hun klachten om te gaan. Anders, door te oefenen met geleide meditaties, om in het nu te verkeren, te accepteren wat niet verandert kan worden, mindful bewegen, weer contact te maken met hun lichaam en met wat hun leven waardig maakt. Met deze andere kijk en te focussen op positiviteit en acceptatie lukten het veel patiënten om hun lijden aanzienlijk te verminderen.
Sindsdien zijn met behulp van aandachtsmeditatie tienduizenden patiënten variërend van hartziekte, kanker, stress gerelateerde maag-en darmproblematiek, hoge bloeddruk, angst- en paniekstoornissen, slaapproblemen en chronische pijn geholpen.
Deze toepassing van mindfulness werd in de jaren ’90 uitgebreid door een groep (klinisch) psychologen en -onderzoekers. Zindel Segal, John Teasdale en Mark Williams werkten aan een behandelmethode om de terugval in depressie (na herstel van een depressie) af te remmen. Deze therapie is bekend als aandachtgerichte cognitieve therapie (ACT) en MBCT. MBCT en ACT methoden richten zich op het cultiveren van een positiever zelfbeeld om preventief depressieve klachten tegen te gaan.
Sindsdien worden MBSR, ACT en MBCT al decennia toegepast in klinische- en coachende settings en zijn er studies gedaan naar de resultaten en effectiviteit van deze programma’s. Zo heeft onderzoek aangetoond dat onze hersenen al na een periode van acht weken, mits dagelijks een half uur beoefening tijdelijk veranderen.
Zo zijn er bijvoorbeeld op mri scans een verdikking van hersengebieden waargenomen – die geassocieerd worden met het geheugen, emotie regulatie, leren en begripsvorming vanuit het perspectief van een ander – en een slinking van de amygdala – een hersengebied verantwoordelijk voor het inschatten en reageren op vermeende dreigingen van buitenaf.
Dit soort studies naar neuroplasticiteit laten naast de individuele ervaringen van deelnemers zien waarom mindfulness programma’s effectief kunnen zijn bij het verlichten van fysiek- en mentaal lijden, zoals stress en depressie. En dat het regelmatig beoefenen van meditatie kan bijdragen aan het cultiveren van geluk en veerkracht dat nodig is om kritieke levensperioden door te komen.
Wil je meer weten? Kijk op de agenda!
Heb je vragen of wil je aanmelden voor een training.
Stuur een mailtje naar hallo@moksi.nu
